ابن حزم نيز اگرچه سخنى از نص و وصايت به ميان نمىآورد ، اما در تعريف خود از شيعه ، علاوه بر اعتقاد به افضليت حضرت على عليه السّلام بر اصحاب و نيز احقّيت او بر امامت ، شايستگى فرزندانش را براى امامت نيز از ويژگىهاى اعتقادى شيعه برشمرده است . « 1 » منابع اخير نيز در تعريف شيعه به چنين قيدى عنايت دارند . « 2 » علامّه طباطبائى نيز معتقد است : شيعه به كسانى گفته مىشود كه جانشينى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله را حق اختصاصى خاندان رسالت دانسته و در اخذ معارف اسلام ، پيرو مكتب اهل بيت ( امامان شيعه ) عليه السّلام مىباشند . « 3 » قدر متيقن از حديث معروف « ثقلين » و حديث « سفينه » نيز پيروى از مرجعيت علمى اهل بيت عليهم السّلام مىباشد . ريشهء تاريخى اين ويژگى در اساس تفكر شيعى را - كه در كلام علّامه بدان اشاره شده است - مىتوان در سخن ابان بن تغلب ( م 141 ه ) از اصحاب امام جعفر صادق عليه السّلام جست‌وجو كرد كه در گفت‌وگوى خود با ابو العلاء در تعريف شيعه گفت : « الشيعة الذين اذا اختلف الناس عن رسول الله صلّى اللّه عليه و آله اخذوا بقول علىّ و اذا اختلف الناس عن علىّ عليه السّلام اخذوا بقول جعفر بن محمّد . » « 4 » 4 . افزون بر ويژگىهاى پيشين ، در برخى از تعابير نيز اعتقاد به عصمت امامان و ولاى آن‌ها و بيزارى گفتارى و رفتارى از دشمنان آنها - مگر در حال تقيّه - از

--> ( 1 ) . در كتاب الفصل ، ج 2 ، ص 270 ، قيد اعتقاد به امامت فرزندان امام على عليه السّلام و نيز نزد ابن خلدون مقدّمه ابن خلدون ، ص 196 ؛ و جرجانى ، التعريفات ، ص 129 از شاخصه‌هاى شيعىگرى به حساب آمده است . ( 2 ) . شريف يحيى الامين ، معجم الفرق الاسلاميه ، ص 108 ؛ جرجانى ، شرح المواقف ، ج 8 ، ص 385 ؛ احمد امين ، ضحى الاسلام ، ج 3 ، ص 208 . ( 3 ) . طباطبائى ، سيد محمد حسين ، شيعه در اسلام ، ص 25 - 26 . ( 4 ) . شوشترى ، محمد تقى ، قاموس الرجال ، ج 1 ، ص 99 . اين ويژگى براى شيعه را مىتوان در ديدگاه هشام بن حكم كه در مناظره با يكى از رقباى فكرى شرط كرده و گفته بود : در صورتى كه در مناظره در مانده گردم ، به امام خود مراجعه مىكنم ، به روشنى ملاحظه كرد .